Overprikkeling is een begrip waar je waarschijnlijk wel eens van hebt gehoord. In ons land zijn er zo’n vier miljoen mensen die een hersenaandoening hebben. Een grote groep hiervan heeft snel last van overprikkeling. Er bestaat dus zeker een kans dat je zelf ook iemand in je omgeving hebt die overprikkeling ervaart. Als je hier meer over wil weten, ben je aan het juiste adres.
Wat zijn prikkels eigenlijk?
Iedereen om je heen, ook jijzelf, ervaart prikkels. Een prikkel is de informatie die binnenkomt via onze zintuigen, zoals horen, voelen, zien, ruiken en proeven. Ook pijn, gedachten, gevoelens en emoties zijn prikkels. Normaal gesproken worden deze prikkels verwerkt door je hersenen zonder dat je het zelf in de gaten hebt. Je hersenen sorteren de informatie en prikkels die belangrijk zijn en welke niet. Als er sprake is van overprikkeling worden de prikkels niet goed verwerkt en kost het veel meer moeite om dit goed te doen. Overprikkeling kan bijvoorbeeld worden geuit als hoofdpijn, vermoeidheid of het overlopen van emoties.
Wanneer ontstaat overprikkeling?
Overprikkeling ontstaat niet voor iedereen op hetzelfde moment. Iedereen ervaart dit op een andere manier en met andere zintuigen. Het kan dus zijn dat iemand snel last heeft van geluiden, maar geen moeite heeft met geuren. Van de buitenkant is het lastig om te zien of iemand te maken heeft met overprikkeling. Waar een situatie heel normaal is voor de één, kan hij heel lastig zijn voor iemand die snel overprikkeld raakt. Overprikkeling komt dus vooral voor bij mensen met een hersenaandoening, zoals bijvoorbeeld een angststoornis, migraine, autismespectrumstoornis of ADHD, maar er zijn ook mensen die het ervaren zonder. Dat kan komen door langdurige ziekte of weinig activiteiten, waardoor je aan minder prikkels gewend raakt.
Omgaan met overprikkeling
Als je zelf snel overprikkeld raakt zijn er een aantal dingen die je kan doen. Je kan bijvoorbeeld met vrienden afspreken op een rustigere plek waar minder prikkels zijn. Ook zijn er steeds meer plekken waar ze rekening houden met overprikkeling. Lotte de Hek ervaart zelf overprikkeling en trekt zich vaak terug als ze hiermee te maken krijgt. “Als ik overprikkeld raak slaan eigenlijk al mijn zintuigen op hol. Omdat ik hier altijd al mee te maken heb gehad, weet ik goed wat ik moet doen.” Volgens Lotte is het vooral belangrijk dat mensen, die zelf geen ervaring hebben met overprikkeling, begrip hebben. “Het is lastig te begrijpen als je het zelf nooit ervaren hebt, maar als ze bewust zijn van het feit dat je overprikkeld kan raken en hier rekening mee houden, is dat al heel fijn,” vertelt ze.
Ervaring
Lotte vertelt dat als ze ’s avonds een feestje heeft, overdag niks doet. “Ik moet dan echt om het feestje heen plannen. Voor het feestje doe ik niks en ook de dag erna, want dan moet ik bijkomen.” De vrienden van Lotte weten dat ze snel overprikkeld raakt en helpen haar hierbij waar nodig. “Bij een feestje kom ik meestal eerder en dan ga ik ook weer eerder weg. Ook bij een concert is het belangrijk dat mijn vrienden weten waar ik last van heb. We kunnen dan samen even naar buiten lopen voor wat rust.”
Het is dus belangrijk dat je, als je iemand in je omgeving hebt die met overprikkeling te maken heeft, bewust bent van mogelijke overprikkeling. Het kan natuurlijk zo zijn dat je bepaalde dingen niet met deze persoon kan doen of dat je tussendoor even mee rust moet nemen. “Zelf vinden wij het ook vervelend dat we overprikkeld raken dus het is fijn als er begrip voor is.”
Iedereen die overprikkeld raakt ervaart dit anders. Er zijn mensen die, bijvoorbeeld, meer gevoelig zijn voor geluid. Dit audiofragment geeft je een beeld van hoe overprikkeling kan klinken. Belangrijk om te onthouden is dat overprikkeling voor iedereen anders is en door iedereen anders ervaren wordt.