Digitale uitsluiting onder ouderen
Digitale uitsluiting onder ouderen is een groeiend probleem in onze steeds digitaler wordende samenleving. Het betekent dat mensen niet volledig kunnen meedoen omdat ze geen toegang hebben tot digitale middelen, onvoldoende digitale vaardigheden bezitten of te weinig hulp krijgen. Voor ouderen kan dit grote gevolgen hebben, omdat veel belangrijke zaken tegenwoordig online geregeld moeten worden.
Voorbeelden uit het dagelijks leven
Denk bijvoorbeeld aan bankzaken, zorgafspraken, contact met de overheid via DigiD of het maken van afspraken bij de gemeente. Waar dit vroeger vaak persoonlijk of telefonisch kon, gebeurt het nu steeds vaker alleen nog online. Voor ouderen die niet zijn opgegroeid met computers, smartphones en internet, kan dit behoorlijk lastig zijn.
Een concreet voorbeeld is mevrouw De Vries, een 78-jarige alleenstaande vrouw. Ze heeft geen computer en moet haar zorg en financiële zaken via een digitaal loket regelen.
“Ik voel me soms helemaal verloren,” zegt ze. “Alles gaat online, maar ik snap het gewoon niet altijd. En er is bijna niemand die me echt helpt.”
Omdat fysieke loketten verdwijnen, mist zij belangrijke informatie en deadlines. Dit kan leiden tot minder zorg, financiële problemen en sociale isolatie. Het voorbeeld laat duidelijk zien hoe digitale uitsluiting kan zorgen voor ongelijkheid in het dagelijks leven.
Oorzaken van digitale uitsluiting
Digitale uitsluiting is geen nieuw probleem. Met de opkomst van internet in de jaren negentig begon de digitalisering, maar vanaf ongeveer 2010 werden steeds meer belangrijke diensten volledig digitaal. Tijdens de coronapandemie werd dit probleem groter, omdat persoonlijk contact zoveel mogelijk werd beperkt. Hoewel die periode voorbij is, ervaren veel ouderen nog steeds de gevolgen.
Veel ouderen vinden digitale technologie ingewikkeld en voelen zich onzeker bij het gebruik ervan. Ze hebben moeite met handelingen zoals het downloaden van apps, het invullen van online formulieren, het scannen van QR-codes of het werken met DigiD. Hierdoor worden ze afhankelijk van anderen en kunnen ze het gevoel krijgen de controle over hun eigen zaken te verliezen.
De digitale kloof
Dit heeft te maken met de digitale kloof. De digitale kloof is het verschil tussen mensen die gemakkelijk met digitale technologie kunnen omgaan en mensen die daar moeite mee hebben. Leeftijd, opleiding en inkomen spelen hierbij vaak een rol. Ouderen vallen hier vaker buiten, waardoor zij niet volledig kunnen meedoen aan de maatschappij.
Van digitale uitsluiting naar digitale inclusie
Het tegenovergestelde van digitale uitsluiting is digitale inclusie. Dat betekent dat iedereen, ook ouderen, toegang heeft tot digitale middelen en de kennis en ondersteuning krijgt om deze te gebruiken. Het gaat dus niet alleen om het hebben van een smartphone of computer, maar ook om begrijpen hoe deze werken.
Uit onderzoek blijkt dat ongeveer de helft van de ouderen zwak digitaal vaardig is. Tegelijkertijd neemt het internetgebruik onder ouderen toe, bijvoorbeeld voor online aankopen of contact met familie. Toch blijven complexere digitale taken moeilijk en zorgen nieuwe technologieën vaak voor stress en onzekerheid.
De rol van jongeren
Jongeren zijn opgegroeid met digitale technologie en hebben hier meestal weinig moeite mee. Zij kunnen een belangrijke rol spelen in het ondersteunen van ouderen. Door jongeren bewust te maken van de problemen waar ouderen tegenaan lopen, kan er meer begrip ontstaan en kan de digitale kloof kleiner worden.
Digitale uitsluiting onder ouderen is dus een belangrijk maatschappelijk probleem. In een samenleving waarin steeds meer digitaal wordt geregeld, is het essentieel dat iedereen mee kan doen. Met goede begeleiding, duidelijke uitleg en samenwerking tussen jong en oud kan digitale uitsluiting worden verminderd.