Dit is Sofia. Ze is 20 jaar oud en haar geaardheid is pan seksueel of hoe zij het liever zegt ‘biseksueel’. Sofia is enorm creatief. Ze houd van muziek maken en tekenen. Maar wat ze vooral leuk vind is zichzelf uiten door haar unieke kledingstijl. Waar Sofia alleen wel van baalt is dat niet iedereen elkaar in hun waarde laat.
‘We moeten leven en laten leven.’
Hoe kwam je erachter dat je biseksueel bent?
‘Ik merkte al dat ik ook meisjes leuk vond toen ik erg jong was, maar mijn ouders zeiden toen dat ik dat nog niet zeker kon weten.’ Verteld Sofia. Na een aantal jaar ging dat gevoel niet meer weg en wist ze het echt zeker. Nu nog een aantal jaar laten heeft ze besloten zichzelf ‘queer’ te noemen. Ze valt op mannen, vrouwen en alles daar tussenin. Het label wat daar eigenlijk bij hoort is ‘panseksueel’, maar als Sofia dat tegen mensen zegt krijgt ze opmerkingen die ongewenst zijn. Denk dan aan ‘Jij valt dus op pannen!’
Hoe zichtbaar is jouw geaardheid in je dagelijks leven?
‘Dat is heel zichtbaar denk ik, door hoe ik me kleed. Ik heb mijn haar afgeschoren en ik zie er anders uit dan normaal.’ Zegt Sofia. Wanneer ze in een relatie zit met een vrouw valt dit meer natuurlijk meer op. Dan loop je hand in hand over straat of zoen je elkaar. Dan kunnen mensen het echt goed zien. Momenteel zit Sofia in een gelukkige relatie met een man. Een heterorelatie dus. ‘Ik heb heel erg het idee dat mijn identiteit wegvalt als ik met een man in een relatie zit.’ Mensen vinden dan dat Sofia niet écht queer is, omdat ze met een man gaat. Of er wordt gezegd dat het gewoon een fase was, maar dat is totaal niet waar, zegt Sofia. Queer zijn betekent voor haar dat ze op mannen, vrouwen en alles daar tussenin valt. Het is dus niet aan een ander om te vertellen wat haar geaardheid zou moeten zijn.
Voel je je nu volledig geaccepteerd?
‘Nee ik voel me niet volledig geaccepteerd. In mijn omgeving wel, maar op straat of in andere gezelschappen niet volledig nee.’ Verteld Sofia. Ze wist altijd al wel dat ze anders was dan de meeste, maar dat maakte haar niet zoveel uit. Totdat ze lastig gevallen werd. Door bijvoorbeeld mensen die opmerkingen maken of haar in een hokje proberen te plaatsen. ‘Ik ben daardoor op een gegeven moment echt anders gaan gedragen.’ Zo liet ze haar haar langer groeien en droeg ze meer basic kleding. Ook ging ze twijfelen of het label wat ze gekozen had wel bij haar paste. Ze twijfelde daaraan aangezien andere mensen haar verteld hadden dat, haar zelf gekozen labels waar zij zich fijn bij voelde, toch niet het label was wat ze moest dragen.
‘Ik ging me gedragen naar de verwachtingen die de maatschappij van mij had.’
Heb je veel te maken met uitsluiting op basis van je geaardheid?
‘Tegenwoordig wat minder gelukkig, maar in mijn tienerjaren was dat wel extreem.’ Verteld Sofia. De uitsluiting die Sofia ervaart is niet zozeer van haar omgeving zelf, maar meer door de maatschappij. Zo krijgt ze regelmatig opmerkingen op straat en is ze zelfs wel eens aangevallen. Een herinnering die haar nog goed bij staat is toen ze met haar vriend zoende in het openbaar. Toen werden ze aangevallen, omdat ze dachten dat Sofia en haar vriend een mannelijk homo stel waren. Dit dachten ze, omdat Sofia haar haar heeft afgeschoren. Ze gingen ervan uit dat Sofia een man was. Toen duidelijk werd dat ze een vrouw is lieten de belagers haar met rust. Sindsdien let Sofia wel meer op wat ze doet op straat. ‘Ik voel me beperkt in wat ik kan doen op straat. Zo zou ik niet meer zo snel een meisje een kus geven in het openbaar, omdat ik bang ben voor wat omstanders dan eventueel zouden doen.’
‘Vaak komen mensen ook naar me toe om me alleen maar uit te schelden.’
Wanneer voel je je wel helemaal geaccepteerd?
‘Wanneer ik met mijn vrienden of familie ben, want ik heb een fijne kring met mensen om me heen die me volledig accepteren en waarbij ik me helemaal op me gemak voel.’ Verteld Sofia. Gelukkig heeft ze een kring met mensen om zich heen die haar helemaal waarderen voor wie ze is. Zo verteld ze ook dat dat heel belangrijk is. Sofia voelt zich ook helemaal zichzelf door hoe ze zich uit. Hierbij spelen haar kledingstijl en make-up een grote rol. ‘Echte vrijheid betekent voor mij me kunnen uiten hoe ik dat wil door hoe ik me presenteer naar de buitenwereld.’
Hoe kom je voor jezelf op als je uitgesloten word door mensen?
‘Soms zeg ik er wel wat van als ik uitgescholden wordt op straat, maar ook niet altijd.’ Om overal wat op te zeggen vind Sofia onnodig, want mensen maken toch wel opmerkingen. Het is natuurlijk niet eerlijk dat Sofia opmerkingen, maar moet laten. Deze opmerkingen zouden in eerste instantie al nooit gemaakt moeten worden. Niemand zou ‘kanker homo’ of ‘vieze pot’ genoemd moeten worden als ze gewoon hun wekelijkse boodschappen gaan doen. ‘Ik nodig iedereen uit om naar me toe te komen als ze niet begrijpen waarom ik doe wat ik doe of me kleed zoals ik me kleed. Ik hoop dat we meer van elkaar kunnen leren in plaats van dat we elkaar belachelijk gaan maken.’
Wat vind je ervan dat er in Nederland nog zoveel uitsluiting is op basis van mensen hun geaardheid?
‘Ik vind het heel jammer en ik denk vooral ook dat het komt door onwetendheid. Veel mensen weten niet veel over de LHBTI gemeenschap en daardoor vinden ze het raar, maar dat is geen reden om negatieve opmerkingen te maken.’ Zegt Sofia. Dat mensen het niet begrijpen dat kan Sofia wel begrijpen. Als je er zelf niet mee te maken hebt is het misschien ook lastig om te begrijpen. Juist daarom vind ze het belangrijk dat we met elkaar in gesprek blijven gaan hierover. Volgens Sofia zouden we van elkaar moeten leren in plaats van oordelen op dat wat je onbekend is.
Wat is jouw boodschap aan mensen die doen aan uitsluiting op basis van geaardheid?
‘Ik denk oprecht dat met elkaar in gesprek gaan altijd beter is dan een rot opmerking maken.’ Zegt Sofia. Als je niet begrijpt waarom ze kort haar heeft of zich kleed op de manier die ze doet dan is dat oké. Alleen hoopt ze dan wel dat je je opmerkingen voor je houd. Dat ze er anders uit ziet dan de meeste mensen betekent niet meteen dat dat een slecht iets is. Sofia benoemd ook dat ze het wel heel mooi vind om te zien dat er steeds meer mensen zijn die het opnemen voor LHBTI koppels die lastig worden gevallen op straat. ‘Dat zie ik graag en dat geeft me echt een warm gevoel van binnen.’ Voor Sofia staat het voorop dat niemand uitgesloten hoort te worden. Ook niet de mensen die rot opmerkingen naar haar maken.
‘Iedereen is gelijk dus laten we elkaar ook gelijk behandelen. Dat is alles waar ik op hoop.’